MUHAREM BAZDULJ: AN1tisemitizam

Jedan od aspekata velikog broja knjiga, članaka i akademskih studija o ratovima koji su pratili raspad Jugoslavije i o zločinima počinjenim tokom njih tiče se svojevrsne propagandne i intelektualne „logistike“ koja je zločinima prethodila. Pojednostavljeno govoreći, ima autora koji tvrde da su određena književno-umjetnička i (pseudo)naučna djela potpirivala međuetničku mržnju i dehumanizovala (buduće) žrtve. U tom smislu, znali su se potencirati romani Vojislava Lubarde ili Vuka Draškovića, a pojedinci su išli toliko daleko da su u isti kontekst pokatkad smještali i Vaska Popu te Milorada Pavića. Takođe, Norman Cigar je, primjera radi, pisao o „ulozi srpskih orijentalista u opravdavanju genocida nad muslimanima Balkana“. Ovakvim stavovima suprostavljaju se drugi autori koji tvrde da ljudi koji su činili zločine i nisu baš nešto previše čitali, odnosno da im za njihova nedjela i nije bila potrebna neka intelektualna inspiracija.

Dijalog iz džehenema

Tema je, naravno, prekomplikovana za jedan kolumnistički tekst, no ovaj uvod mi svakako služi kao šlagvort za uvođenje teme možda i jedine knjige za koju se sasvim sigurno, jasno i nedvosmisleno može reći da je odigrala značajnu ulogu u pripremanju atmosfere za najmasovniji zločin nad civilima u modernoj epohi. Riječ je o knjizi „Protokoli Sionskih mudraca“, zloglasnom plagijatu satiričnog spisa Morisa Žolija „Dijalog u paklu između Makijavelija i Monteskjea“. Autorska Žolijeva satira u obradi nepoznatog „bezbednjaka“ postala je tobožnji zapisnik sjednice zlih jevrejskih „gospodara svijeta“ i njihovog gnusnog plana da zavladaju planetom bez ikakvog obzira prema „običnim ljudima“.

O načinima na koji su „Protokoli“ zloupotrebljavani u nacističkoj (i ne samo nacističkoj) antisemitskoj propagandi pisano je mnogo. Možda i najbolja knjiga u tom smislu je prevedena i kod nas. Autor joj je Norman Kon, a zove se „Poziv na genocid“.

Koga zanima kratka umjetnička obrada istorijske istine o genezi „Protokola“ i baštini „knjige-ubice“ naći će je u knjizi „Enciklopedija mrtvih“ Danila Kiša odnosno pripovijetki „Knjiga kraljeva i budala“. Nema potrebe ovdje pretjerano širiti priču o tome jer je opštepoznata, a onaj ko o svemu ovome i ne zna previše može se informisati vrlom brzom i lakom internetskom pretragom.

Nakon što su na uzoran način raskrinkani kao zlonamjeran falsifikat, na „Protokole“ se kao ozbiljan izvor ne poziva apsolutno niko ko imalo drži do sebe. Čak i notorni antisemiti koji su se izdigli iznad polupismenosti svojim predrasudama i mržnji traže bolju podlogu.

“Samo jedan element…”

I šta onda da pomisli čovjek, kad u predbajramskom intervjuu iznimno obrazovanog teologa koji slovi kao liberalan i koji je odigrao hvalevrijednu ulogu u borbi protiv vehabijske radikalizacije bh. muslimana, a na televizijskoj stanici koja važi za najgrađanskiju, najurbaniju i najantinacionalističkiju, u najprestižnijoj razgovornoj emisiji, kod izuzetno uglednog i poštovanog novinara začuje ovakve riječi, a na temu izraelsko-palestinskih odnosa:  „To je samo jedan element koji može biti motiv brutalne agresije Izraela. Ako čitate pažljivo, novo izdanje djela Cionističkih mudraca, nedavno je izdato u Hrvatskoj prije koju godinu. Ako gledate tekst u onom dijelu koji se odnosi na ovaj dio geografije, nije samo rušenje džamije Al Aksa da bi se na njemu postavili temelji hrama. U krajnjoj instanci krajnji cilj, mogao bih reći ono što je bio cilj etničkog čišćenja u BiH, to je i ovdje.”

Da se ne igramo šifriranja: radi se, naravno, o intervjuu Rešida Hafizovića na N1 televiziji kod Amira Zukića, a citat je direktno preuzet sa zvaničnog internet sajta bh. ispostave N1 televizije. Da se razumijemo, ako je već potrebno sve nacrtati: naravno da kritika izraelske politike kao takve nije nužno antisemitizam, uostalom izraelsku politiku ne samo da kritikuju mnogi nemuslimani, nego i mnogi slavni i ugledni Jevreji, ali u kritikovanju izraelske politike pozivanjem na „Protokole sionskih mudraca“ ima nečega, blago rečeno, nedopustivog.

Tolerancija prema kulturnom centru

Naposljetku, bošnjačka javnost je izuzetno osjetljiva, neko bi rekao i s pravom, na svaki pokušaj relativizacije zločina nad Bošnjacima u prvoj polovini devedesetih, pa u toj osjetljivosti ponekad i pretjera, što bi se psihološki takođe moglo možda i razumjeti. Postavlja se, međutim, pitanje kako toj istoj javnosti ne smeta afirmativno prizivanje „Protokola sionskih mudraca“ u gradu u kojem je 1941. bilo 10.500 Jevreja, a ustaše i nacisti su na najokrutnije načine poubijali njih oko 9.000. Nema apsolutno nijednog grada ni gradića u Bosni i Hercegovine gdje je pobijeno blizu devedeset posto pripadnika nekog naroda. Javnost koja očekuje apsolutan pijetet svojih žrtava, morala bi istim aršinom da mjeri i tuđe, ako se uopšte mogu i smatrati tuđim.

Uostalom, postalo je nekako samorazumljivo da je nekadašnja sefardska sinagoga u strogom centru grada, kad je ostala bez vjernika, pretvorena u kulturni centar. Možemo li danas i da zamislimo kakve bi reakcije bile da neku od obnovljenih džamija u Republici Srpskoj, pošto je zbog etničkog čišćenja muslimana tamo mnogo manje nego prije, pretvori u kulturni centar? Isto važi i za crkve na prostorima gdje je bilo Srba i Hrvata, a sada ih skoro nema.

Ukazivao sam sa ovog istog mjesta prije nekoliko nedjelja na jako važan tekst Jasne Levinger o stanju u kojem se nalazi Jevrejsko groblje na Vracama. Da na takve stvari javnost reaguje sa jedan posto intenziteta kojim reaguje na pojedine trivijalnosti, ni moralizam te javnosti ne bi djelovao toliko prazno, pozerski i protokolarno.

"Muharemova veličina je bila u tome da je, uprkos režanjima raznih fanatika i bezumnika, istovremeno mogao pisati i za…

Posted by Preokret on Wednesday, May 12, 2021

Piše: Muharem Bazdulj za Preokret
Foto: Printscreen YouTube / N1

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top